Realizacja zadań związanych z sprawami społecznymi, rodziną oraz zdrowiem stanowi odzwierciedlenie działań podejmowanych na podstawie polityk programów i strategii przyjętych przez władze Kluczborka. Do najważniejszych z nich należą:
Program "Kluczbork dla rodziny +";
Program "Gmina Kluczbork dla Seniora";
Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Kluczbork na lata 2022-2027;
Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2025–2028;
Program wsparcia leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego – In Vitro dla mieszkańców gminy Kluczbork w latach 2024-2026;
Powiatowy Program Profilaktyczny "Szczepienia przeciw meningokokom".
Dokładniejszy opis wskazanych powyżej programów znajduje się w części raportu poświęconej Realizowanym Politykom, Programom i Strategiom.
Aktualny poziom wydatków na pomoc społeczną i wsparcie dla rodziny w 2025 r. wiąże się z kontynuowaniem działań Gminy Kluczbork związanych ze wsparciem materialnym dla mieszkańców.
Na wzrost poziomu wydatków miała wpływ m.in. rosnąca liczba osób wymagających wsparcia z powodu niepełnosprawności oraz długotrwałej lub ciężkiej choroby, a także utrzymujący się wysoki poziom potrzeb społecznych w tym zakresie.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie tym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Zakres pomocy społecznej obejmował zadania określone w ustawie o pomocy społecznej. Ośrodek Pomocy Społecznej wykonywał także zadania wynikające z innych aktów prawnych m.in. z ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.
Obecna struktura organizacyjna Ośrodka Pomocy Społecznej jest odpowiedzią na diagnozowane na przestrzeni wielu lat potrzeby środowiska lokalnego, określone w oparciu o analizę i ocenę występujących zjawisk, powodujących zapotrzebowanie na różne formy wsparcia.
Łącznie na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej w 2025 r. OPS wydatkował 34.337.489,13 zł, z czego 17.698.183,62 zł przeznaczono na zadania własne i pochodziły one z następujących źródeł: budżet gminy oraz dofinansowanie z budżetu państwa.
Źródłem finansowania zadań realizowanych przez OPS są:
środki własne gminy,
dotacje do zadań własnych,
oraz dotacje do zadań zleconych.
W trakcie 2025 r. OPS kompleksowo realizował zadania własne oraz zadania zlecone z zakresu pomocy społecznej. Dodatkowo pozyskiwano środki zewnętrzne i realizowano programy rządowe, takie jak „Posiłek w szkole i w domu”, „Asystent rodziny”, „Korpus Wsparcia Seniorów” oraz „Opieka 75+". Ponadto, w ramach prowadzonej działalności statutowej OPS w swojej bieżącej pracy realizował projekty socjalne i działania środowiskowe, m.in. prowadzenie Zespołu Interdyscyplinarnego ds. Przeciwdziałania Przemocy Domowej.
Wartość wypłaconych świadczeń społecznych
Wydatki na bieżące utrzymanie OPS
Wartość zadań związanych z usługami opiekuńczymi
Najczęściej występującymi powodami korzystania z pomocy społecznej w Kluczborku w 2025 r. były ubóstwo, długotrwała lub ciężka choroba oraz niepełnosprawność. Są to nadal dominujące przesłanki udzielania wsparcia, co wskazuje na utrzymujący się charakter problemów społecznych wśród mieszkańców gminy. Należy przy tym zaznaczyć, że rodzina mogła korzystać z pomocy z powodu różnych przesłanek jednocześnie (ta sama rodzina mogła być ujęta w tabeli przy kilku pozycjach). Aby uzyskać pomoc ze strony OPS, rodzina lub osoba ubiegająca się o pomoc musi spełnić co najmniej dwie przesłanki – po pierwsze dochód osoby lub rodziny nie może przekroczyć kryterium ustawowego, po drugie musi wystąpić co najmniej jedna przesłanka określona w ustawie o pomocy społecznej.
Ośrodek Pomocy Społecznej nadal wspiera osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, reagując na zróżnicowane problemy społeczne. W 2025 roku zauważalny jest niewielki wzrost liczby rodzin korzystających z pomocy z powodu niepełnosprawności oraz długotrwałej lub ciężkiej choroby, przy jednoczesnym nieznacznym spadku liczby rodzin objętych wsparciem z powodu ubóstwa. Ogólna struktura powodów korzystania z pomocy społecznej pozostaje jednak zbliżona do tej obserwowanej w roku poprzednim.
W 2025 r. świadczeniami pieniężnymi objęto 350 rodzin, a niepieniężnymi 233 rodziny.
Pracę socjalną świadczono wobec 619 rodzin.
OPS w Kluczborku realizował dożywianie w ramach wieloletniego programu rządowego „Posiłek w szkole i w domu” poprzez finansowanie posiłków dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej oraz uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej lub szkoły ponadgimnazjalnej. Adresatami programu były również osoby dorosłe, starsze, chore i niepełnosprawne.
Pomocą w zakresie posiłku w ramach Programu w 2025 r. objętych było:
67 dzieci do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej,
95 uczniów do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej lub szkoły ponadgimnazjalnej,
53 osoby dorosłe.
Koszt realizacji programu w 2025 r. wyniósł 409.651 zł (środki własne w wysokości 171.651 zł).
Pomoc w formie usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Usługi mogą być przyznane również osobie, która ma rodzinę, a rodzina czy wspólnie zamieszkujące osoby nie mogą takiej opieki zapewnić.
W 2025 r. usługami opiekuńczymi objęto 103 osoby, w tym u 1 osoby realizowano sąsiedzkie usługi opiekuńcze. Usługi świadczyło 12 opiekunek. Wykonano 13.951 godzin usług opiekuńczych, w tym 220 godzin sąsiedzkich usług opiekuńczych. Wydatki na realizację ww. usług wyniosły 1.366.955,23 zł.
W 2025 r. nie realizowano specjalistycznych usług opiekuńczych.
W 2025 r. zwiększyła się liczba osób objętych usługami opiekuńczymi (z 91 do 103), jak również liczba zrealizowanych godzin oraz poniesione wydatki, co wskazuje na wzrost zapotrzebowania na tę formę wsparcia. Jednocześnie w odróżnieniu od 2024 r. nie realizowano specjalistycznych usług opiekuńczych.
Od listopada 2019 r. udzielaniem schronienia osobom bezdomnym przebywającym na terenie Gminy Kluczbork zajmuje się Ośrodek Pomocy Społecznej, który prowadzi Ogrzewalnię. Z usług ww. placówki mogą korzystać zarówno bezdomne kobiety, jak i bezdomni mężczyźni, a jej siedziba znajduje się w Kluczborku przy ul. Zamkowej 6A.
Ogrzewalnia jest czynna codziennie w okresie zimowym, tj. od stycznia do kwietnia oraz od października do grudnia danego roku, w godzinach od 16.00 do 8.00 (16 godzin), a w przypadku utrzymywania się temperatury poniżej 0°C również w ciągu dnia. Placówka posiada 20 miejsc.
Z ogrzewalni w 2025 r. skorzystało 40 osób. Łącznie koszt udzielonych świadczeń wyniósł 111.448 zł.
W porównaniu do 2024 r. wzrosła liczba osób korzystających z ogrzewalni (z 27 do 40), jak również zwiększył się koszt udzielonych świadczeń (z 94.081 zł do 111.448 zł), co świadczy o rosnącym zapotrzebowaniu na tę formę wsparcia.
W 2025 r. asystenci rodziny współpracowali z 51 rodzinami przeżywającymi trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych z terenu Gminy Kluczbork. W OPS w Kluczborku zatrudnionych było 2 asystentów rodziny.
Celem programu jest poprawa dostępności do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i więcej.
Wsparciem objęto 80 mieszkańców gminy Kluczbork.
Dofinansowanie programu w 2025 r. wyniosło 79.074,90 zł.
W 2025 r. znacząco wzrosła liczba osób objętych wsparciem (z 54 do 80), co wskazuje na zwiększenie dostępności programu. Jednocześnie obniżyła się wysokość dofinansowania (z 137.466,00 zł do 79.074,90 zł).
W 2025 r. realizowano program rządowy „Korpus Wsparcia Seniorów”, którego celem było zapewnienie wsparcia osobom w wieku 65 lat i więcej poprzez świadczenie usług odpowiadających na ich potrzeby, w tym opieki na odległość. Na realizację programu Gmina Kluczbork otrzymała dofinansowanie z budżetu państwa w wysokości ok. 38.400 zł, które przeznaczono m.in. na finansowanie usług monitoringu i wsparcia seniorów.
Dodatki mieszkaniowe stanowią formę pomocy dla osób, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania.
W 2025 r. na pomoc w formie dodatku mieszkaniowego wydatkowano 1.108.973,77 zł. Wydano 609 decyzji przyznających świadczenie.
W porównaniu do 2024 r. zwiększyła się kwota wydatków na dodatki mieszkaniowe, przy jednoczesnym spadku liczby wydanych decyzji.
Przyznawanie i wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczanie paliw gazowych reguluje ustawa o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych. W 2025 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Kluczborku realizował zadania w tym zakresie.
Dodatkowe działania podejmowane w związku ze wsparciem rodzin, osób starszych i osób z niepełnosprawnością
Zasiłki stałe
W 2025 r. z zasiłków stałych skorzystały 143 osoby, wypłacono łącznie kwotę 1.635.718 zł.
Zasiłki okresowe
W 2025 r. z tej formy pomocy skorzystało 217 osób (194 rodzin), wydatkowano 746.736 zł.
Zasiłki celowe
Liczba osób, którym przyznano świadczenie w 2025 r. wyniosła 289 osób, w tym zasiłki celowe specjalne – 82 osoby. Ogółem na wypłatę świadczeń celowych wydatkowano kwotę 265.069 zł, w tym specjalne zasiłki celowe na kwotę 58.702 zł.
Sprawienie pogrzebu
Wydatki w 2025 r. na sprawienie pogrzebu wyniosły 12.630 zł.
Pobyt w Domach Pomocy Społecznej
W 2025 r. Ośrodek dofinansował bądź pokrył koszty pobytu w DPS dla 98 osób, realizując 980 świadczeń. Łączny koszt pobytu osób skierowanych do DPS wyniósł 4.050.402,58 zł.
Praca socjalna
W 2025 r. pomocą w formie pracy socjalnej objęto ogółem 619 rodzin, natomiast wyłącznie w postaci pracy socjalnej objętych zostało 180 rodzin.
Mieszkania wspomagane (chronione)
Na terenie Gminy Kluczbork funkcjonowały trzy mieszkania wspomagane prowadzone przez OPS w Kluczborku. W 2025 r. z tej formy pomocy skorzystało 7 osób. Łącznie na utrzymanie mieszkań wydatkowano 50.833,57 zł.
Ośrodki wsparcia
Liczba osób, za które Gmina pokrywała koszty pobytu w schroniskach w 2025 r., wyniosła 19 osób. Łączna kwota zrealizowanych świadczeń wynosi 235.760 zł.
Piecza zastępcza
Liczba dzieci umieszczonych w 2025 r. w rodzinach zastępczych wyniosła 64, natomiast w placówkach opiekuńczo-wychowawczych – 21.
Placówka wsparcia dziennego
Świetlica terapeutyczno–wychowawcza „Parasol” przeznaczona jest dla 60 dzieci i młodzieży. W 2025 r. w zajęciach świetlicy uczestniczyło średniomiesięcznie 44 dzieci i młodzieży.
Przeciwdziałanie przemocy domowej
Ograniczenie skali zjawiska przemocy w rodzinie oraz skutków jej stosowania realizowano poprzez udzielanie rodzinom i dzieciom objętym procedurą „Niebieska Karta” wsparcia psychologicznego, pedagogicznego, prawnego, medycznego, socjalnego i zawodowego oraz podejmowanie działań interwencyjnych i profilaktycznych.
Ogólnopolska Karta Dużej Rodziny
W 2025 r. przyjęto i zrealizowano 126 wniosków o wydanie Karty Dużej Rodziny.
Gminna Karta Kluczbork dla Rodziny+
W 2025 r. wydano 312 kart dla osób uprawnionych do skorzystania z programu „Kluczbork dla rodziny +”.
Zaświadczenia do Programu „Czyste Powietrze”
W 2025 r. OPS w Kluczborku wydał 182 zaświadczenia.
Na terenie gminy funkcjonuje Środowiskowy Dom Samopomocy w Kluczborku z filią w Kuniowie. Obszarem działania jest powiat kluczborski. Ośrodek finansowany jest z budżetu państwa w ramach zadań zleconych oraz środków własnych gminy.
ŚDS posiada dwa odrębne budynki. Ośrodki prowadzą działalność dla uczestników z terenu kilku gmin powiatu kluczborskiego. Na koniec 2025 r. liczba uczestników wynosiła 89 osób, w tym:
z gminy Kluczbork – 59 osób,
z gminy Byczyna – 8 osób,
z gminy Lasowice Wielkie – 6 osób,
z gminy Wołczyn – 16 osób.
Według kategorii uczestników stan liczebny na koniec roku przedstawiał się następująco:
typ A – 16 osób,
typ B – 56 osób,
typ C – 17 osób.
W 2025 r. Dom świadczył usługi zgodnie z Programami Działalności opracowanymi dla każdego typu uczestników oraz Planem Pracy na 2025 rok.
Celem domu było dalsze usamodzielnianie uczestników poprzez rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w szczególności w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, funkcjonowania społecznego, aktywizacji zawodowej oraz rehabilitacji. Realizacja celu odbywała się poprzez postępowanie wspierająco–aktywizujące, obejmujące szeroki zakres treningów i działań terapeutycznych dostosowanych do indywidualnych potrzeb uczestników.
W 2025 r. zapewniono systematyczny dostęp do różnorodnych form wsparcia, obejmujących m.in.:
treningi funkcjonowania w codziennym życiu (kulinarne, higieniczne, budżetowe, gospodarcze),
treningi umiejętności społecznych i interpersonalnych,
terapię zajęciową, w tym pracownie plastyczne, rękodzielnicze i artystyczne,
rehabilitację ruchową,
edukację zdrowotną,
poradnictwo specjalistyczne,
zajęcia edukacyjno-poznawcze,
integrację społeczną uczestników.
W ramach działań terapeutycznych i treningowych w 2025 r. udział brały liczne grupy uczestników, np.:
trening higieniczny objął łącznie 93 osoby (36 w Kluczborku i 57 w Kuniowie),
treningi kulinarne realizowane były codziennie, z udziałem m.in. 35 osób w Kluczborku oraz 25 osób w Kuniowie (w zależności od rodzaju zajęć),
treningi gospodarczo-techniczne objęły 35 osób w Kluczborku oraz 49 osób w Kuniowie,
w zebraniach społeczności uczestniczyło łącznie 95 osób (38 w Kluczborku i 57 w Kuniowie).
Działania podejmowane przez pracowników Środowiskowego Domu Samopomocy w 2025 r. pozwoliły na realizację założonych planów terapeutycznych oraz utrzymanie i rozwijanie umiejętności uczestników. W wielu przypadkach odnotowano postęp w zakresie samodzielności i funkcjonowania społecznego, przy jednoczesnym dostosowaniu wsparcia do aktualnego stanu zdrowia uczestników.
Ochrona zdrowia to sektor, który często nie charakteryzuje się wysokimi wydatkami, ale pomimo tego, zakres realizowanych zadań pozostaje zróżnicowany. Podstawowe obowiązki gminy w tym zakresie zostały zawarte w ustawie o samorządzie gminnym, która wskazuje, iż zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, wśród których uwzględnia się m.in. sprawy ochrony zdrowia. Jednakże szczegółowe kompetencje określają także inne akty prawne, w szczególności ustawy, które dotyczą przedsięwzięć związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz przeciwdziałaniem narkomanii.
Corocznym przedsięwzięciem realizowanym przez gminę były zadania określone w ramach programu rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii. W założeniu uwzględniał on tworzenie warunków przeciwdziałających problemom związanym z uzależnieniami i przemocą w rodzinie, a także działania na rzecz ograniczenia dostępności do alkoholu oraz profilaktykę uzależnień zarówno wśród dzieci, młodzieży, jak i dorosłych.
Łączne wydatki w ochronie zdrowia w 2025 r. wyniosły ponad 1,3 mln zł, w tym najwyższą kwotę wydatkowano w zakresie przedsięwzięć dotyczących profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. W głównej mierze skupiały się one na zwiększeniu dostępności do instytucji wspomagających proces leczenia oraz rehabilitacji osób nadużywających substancji psychoaktywnych i ich rodzin, a także na poprawie skoordynowanych działań profilaktycznych, informacyjnych, edukacyjnych i szkoleniowych. Pozwoliło to m.in. na zapewnienie funkcjonowania Świetlicy Terapeutyczno-Wychowawczej "Parasol".
W 2025 r. kontynuowane były działania związane z realizacją programów ochrony zdrowia w zakresie:
W 2025 r. kontynuowano działania w zakresie profilaktycznych szczepień przeciw meningokokom dla dzieci z terenu powiatu kluczborskiego, realizowane w ramach wieloletniego programu zdrowotnego obejmującego kolejne roczniki dzieci.
W 2025 r. na terenie Gminy Kluczbork kontynuowano realizację programu wsparcia leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego – In Vitro, stanowiącego element programu wieloletniego na lata 2024–2026; zakładano objęcie wsparciem kilkunastu par rocznie
W 2025 r. Gmina Kluczbork ogłosiła po raz piąty program stypendialny dla przyszłych lekarzy, pielęgniarek i ratowników medycznych.
Na rzecz ochrony zdrowia w 2025 r. podjęte zostały również inne działania obejmujące współpracę z organizacjami pozarządowymi. Dzięki temu kontynuowano realizację zadań z zakresu ochrony i promocji zdrowia, w tym działalności leczniczej w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej.
Dokładniejszy opis zadań zrealizowanych w ramach pożytku publicznego znajduje się w części raportu dotyczącej Współpracy z NGO.